* علامه محمدرضا حکیمی

در احادیثی متعدد و معتبر رسیده است كه فقر و بیچارگی و گرسنگی و برهنگی كمبودداران و بیچارگان و له‌شدگان جامعه، معلول گناه و ستم توانگران است. همچنین از امام حسن عسكری (ع) روایت شده است كه فرمود:

«اغنیاوهم یسرقون زاد الفقراء»

- توانگران آنان، زاد زندگی(و همه گونه امكانات رفاهی) فقیران و مستمندان را می‌دزدند (و آنان را از رسیدن به حقوق مسلم خویش محروم می‌سازند).

برخی از متخصصان جهانی، در مسائل مربوط به فقر و سوء تغذیه واقتصاد معیشت گفته‌اند: گرسنگی در جهان مربوط به كمبود موادغذایی نیست، بلكه معلول برنامه‌ریزی ناصحیح است و مصرف افزون گروه هایی اندك و اتلاف اموال و كالاها بوسیله آنان.

و این همان سخنی است كه پانزده قرن پیش، پیامبر اكرم(ص) و ائمه طاهرین(ع) گفته‌اند، بجز آیان صریح قرآن كریم كه می‌فرماید، ما روزی همه را مقرر داشته‌ایم و خداوند به كسی ستم نكرده است، بلكه این مردم (توانگران) اند كه به دیگران ستم می‌كنند.

مقصود از این سخن امام معصوم(ع) كه توانگران زاد و توشه مستمندان را می‌دزدند این نیست كه آنان به خانه‌های محقر و كوخ های محنت‌بار بینوایان وكمبودداران هجوم می‌برند و اموالی را سرقت می‌كنند. این نه در شان توانگران است و نه آنان نیازی به به چنین كاری دارند و نه چیزی در خانه‌های محقر و كوخ های دردآجین بهم می‌رسد كه در خور دزدیدن باشد؛ بلكه مقصود این است كه اقتصاد ناسالم، عدم توجه به اجرای عدالت قضایی و اقتصادی، بی خبری از روزگار مردم كمبوددار و مظلوم، و ارتباطات اجتماعی و مقامی و مالی فاسد كار را به جایی می‌رساند كه حقوق محرومان و زاد و توشه زندگی، تغذیه، بهداشت، تعلیم و تربیت، عبادت و زیارت و همه چیز آنان به یغما رود و به دست حق داران محروم و كمبودداران آبرودار ساكت و مظلوم نرسد.

در اینجا نقل دو سخن از انسانی بزرگ و اقتصاددانی شریف و انسان دوستی مومن مناسب است، و توضیحی است بر حدیث مذكور:

۱- تورم، جشن اغنیا و عزای فقرا است. فرض كنید شخصی ۱۰۰ میلیون تومان دارد، ۳۰ درصد تورم ایجاد می‌شود، ثروت او می‌رسد به ۱۳۰ میلیون تومان، و بر هزینه زندگیش ۱ میلیون تومان افزوده می‌شود. از سوی دیگر، حقوق بگیری كه ماهی ۵۰ هزار تومان می‌گیرد، با ۳۰ درصد تورم، قدرت خرید او می‌رسد به ۳۵ هزار تومان.

۲ – تورم، مالیاتی است كه اغنیا به میل خود و به مبلغی كه دلشان می‌خواهد تصویب می‌كنند، و از جیب فقرا بیرون می‌آورند ، یعنی در تورم، خود بخود این چنین می‌شود.

این است معنای «اغنیاوهم یسرقون زاد الفقراء» و این است اقتصاد ناسالم، و غیر عدالت و قسط .

——————————————————————————

* «مستدرك الوسائل » ج ۲ ، ص ۳۲۲.
* بر گرفته از كتاب «جامعه سازی قرآنی» ، تالیف استاد محمد رضا حكیمی.
در این كتاب كه در ۲۷۹ صفحه در سال ۸۳ برای هفتمین بار توسط انتشارات دلیل ما چاپ شده است، استاد در ۵۲ محور، ابعاد مختلف عدالت را به اختصار توضیح داده اند.

برچسب‌ها: اقتصاد, علامه حکیمی, فقر, فقر و غنا